Zorgvuldig samengesteld, met bronvermelding – deze verzameling is automatisch bijeengebracht, met samenvattingen en labels van een taalmodel (LLM), en verwijst voor elk object naar de bron.

De familiepagina's, de naampagina's en de oorlogsdossiers op deze site zijn geteld uit akten. Hier staat hoe. Alles gebeurt met vaste regels; geen taalmodel schrijft of beoordeelt iets over mensen of families. Bij elke akte die we tonen, staat een link naar de bron.

Bronnen

Open Archieven publiceert de indexen van ruim honderd archieven als open data, met de licentie CC0. Daaruit gebruiken we de akten van de burgerlijke stand (geboorte, huwelijk en overlijden, vanaf 1811) en de doop-, trouw- en begraafboeken van de kerken van daarvoor. Het gaat om tientallen miljoenen akten. We gebruiken alleen wat in de index staat: namen, rollen, data, plaatsen, leeftijden en beroepen; geen vrije opmerkingen.

Archieven buiten Nederland tellen niet mee. Hun akten gaan over hun eigen plaatsen, en die hebben vaak een naamgenoot in Nederland (Aalst, Moorsel).

Niet elk archief zit in de open data, en niet elk archief heeft alle jaren. Waar akten ontbreken, zie je dat aan de tellingen; het betekent niet dat er niemand woonde.

Privacy

We volgen de termijnen die Open Archieven hanteert: een geboorteakte wordt pas getoond en geteld na 100 jaar, een huwelijksakte na 75 jaar en een overlijdensakte na 50 jaar.

Aan welke plaats een akte hoort

Een akte hoort bij de plaats van de gebeurtenis zoals die in de akte staat. Veel plaatsnamen komen meer dan eens voor (er zijn vijf plaatsen die Hoorn heten). Dan kijken we naar de gemeente waarvan het register de akte bevat, en naar de provincie van het archief. Die provincie halen we uit alle akten van dat archief samen: de registers van een archief liggen in zijn eigen provincie. Een akte die we zo niet zeker aan een plaats kunnen koppelen, telt bij geen enkele plaats mee.

Een dorp telt de akten die het dorp noemen. Een gemeente die zelf de registers bijhield, telt de hele gemeente, met de dorpen erin. Een naam kan daarom zowel bij een dorp als bij de gemeente een pagina hebben.

Dezelfde akte staat soms in twee archieven, of als akte en als kopie. Zulke kopieën tellen één keer.

Familienamen en spelling

Een familienaam is de achternaam met het voorvoegsel, in kleine letters en zonder accenten. "Barge, ten" en "ten Barge" zijn dus dezelfde naam. Verschillende spellingen voegen we niet samen: Van der Linde en Van der Linden, of Cruijsen en Cruysen, zijn aparte namen. De akten laten niet zien of het om dezelfde familie gaat. Op de naampagina's en de familiepagina's staan wel de andere schrijfwijzen, elk met een eigen telling en een eigen pagina, in drie soorten:

  • andere spelling: de namen zijn gelijk als je spellingen als ij en y, ck en k, c en k, ph en f, z en s en dubbele letters gelijk stelt (Cruijsen en Cruysen);
  • met of zonder voorvoegsel: dezelfde naam met andere voorvoegsels (Linden, Van der Linden, Van Linden);
  • mogelijk dezelfde naam: dezelfde eerste letter en dezelfde voorvoegsels, met een letter erbij, eraf of anders, of een n aan het eind (Mulder en Muller). Dit alleen tussen namen die allebei vaak voorkomen, zodat een tikfout in de index geen verwante naam wordt.

Elke koppeling werkt twee kanten op: staat B bij A, dan staat A ook bij B.

Voor 1811 hadden veel mensen nog geen vaste familienaam, maar een vadersnaam (Jansen als zoon van Jan). Een naam uit de kerkboeken telt daarom pas mee vanaf het jaar waarin hij aantoonbaar een vaste familienaam was: drie mensen die voor 1811 gedoopt zijn en van wie de overlijdensakte de naam ook voor de vader geeft.

Vermeldingen en personen

Een vermelding is iemand die de hoofdpersoon van een akte is: het kind bij een geboorte, de overledene, de bruid en de bruidegom. Ouders en getuigen tellen niet als vermelding. Een mens kan dus drie keer vermeld zijn: bij geboorte, huwelijk en overlijden.

Een persoon is een groep akten die we aan elkaar hebben gekoppeld: dezelfde volledige naam, dezelfde ouders en een passende datum of leeftijd. Wie we niet konden koppelen, telt vaker dan één keer. De aantallen personen zijn daarom een bovengrens.

Familiepagina's per plaats

Een familienaam krijgt een pagina in een plaats als er minstens 5 personen met die naam in de akten van die plaats staan. De pagina toont het aantal vermeldingen en personen, de eerste akten en huwelijken, met welke families er getrouwd werd, en waar de naam verder in het land voorkomt.

Het aandeel per tien jaar is het aantal vermeldingen van de naam gedeeld door alle vermelde personen in de akten van de plaats in dat decennium. We geven het alleen voor decennia met minstens 40 vermelde personen. De volgorde van families in een plaats volgt de som van die aandelen vanaf 1810.

Een naam is typisch voor een plaats als een groot deel van alle akten met die naam in het hele land uit die plaats komt (minstens 20 akten hier en 50 in het land).

Naampagina's en kaarten

Een familienaam met minstens 200 vermeldingen in het hele land krijgt een eigen naampagina. De kaart toont per plaats hoe vaak de naam in de akten van die plaats staat, voor alle jaren of per periode. Met aandeel zie je in plaats daarvan welk deel van alle namen in de akten van die plaats deze naam was (alleen voor plaatsen met minstens 40 namen in de periode). De lichte stipjes zijn alle plaatsen met akten in die periode; waar ze ontbreken, zijn er geen akten in de open data.

Waar een naam het eerst staat, is het vroegste decennium met vermeldingen, met de plaatsen waar de naam toen het vaakst voorkomt. Niet alle oude akten zijn bewaard of in de index opgenomen, dus dat is waar de naam het eerst in de bewaarde akten staat, niet per se waar hij ontstond. De verspreiding telt de vermeldingen per provincie; per periode noemen we de plaats en de provincie met de meeste vermeldingen, met het totaal van die periode ernaast.

Bij een naampagina staan ook de oorlogsslachtoffers met die naam die een eigen pagina hebben, per plaats van die pagina, met het aantal met die naam op de lijst van het Nationaal Archief ernaast.

Op Familienamen staan alle namen met een naampagina per letter (de eerste letter na het voorvoegsel), de meest voorkomende namen, en per provincie de typische namen: namen met genoeg vermeldingen in de provincie en het grootste deel van al hun vermeldingen daar (beide grenzen staan op de pagina), gerangschikt naar dat deel.

De kaart van Nederland is gemaakt met de provinciegrenzen van het CBS (gebiedsindelingen, via PDOK, licentie CC-BY 4.0).

Verhuizingen

Huwelijks- en overlijdensakten noemen vaak de geboorteplaats. Staat daar een andere plaats dan de plaats van de akte, dan tekenen we een lijn: van de geboorteplaats naar de plaats van het huwelijk of het overlijden. Een akte noemt soms de gemeente in plaats van het dorp, dus een korte lijn is niet altijd een echte verhuizing. Geboorteplaatsen die we niet als plaats herkennen, staan onder de kaart in plaats van erop. In het land noemt ongeveer twee op de drie overlijdensakten een geboorteplaats.

Leeftijd en sterfte

De leeftijd bij overlijden komt uit de overlijdensakten van de burgerlijke stand die een leeftijd geven. Doodgeboren kinderen tellen niet mee. Omdat veel mensen als kind stierven, zegt een gemiddelde over iedereen vooral iets over kindersterfte. Daarom geven we voor volwassenen de leeftijd waarop de helft was overleden (de mediaan), alleen voor wie 20 jaar of ouder werd, en daarnaast het deel dat jonger dan 5 jaar overleed.

De grafiek heeft één lijn per periode, zodat je ziet hoe dat veranderde: in de negentiende eeuw stierven ook veel volwassenen jong, in de twintigste eeuw schuift de piek naar de ouderdom. Een periode met te weinig akten met een leeftijd krijgt geen eigen lijn. Tussen haakjes staan de cijfers van heel Nederland in dezelfde jaren: alle akten met een leeftijd, van elke plaats samen. Bij een plaats staan daaronder per tien jaar het deel dat jonger dan 5 overleed en de mediaan van de volwassenen, naast heel Nederland.

Bij het aantal overlijdens per jaar zijn de rode jaren de jaren met minstens 1,4 keer zoveel doden als het midden van de tien jaren eromheen, en minstens 15 meer. We noemen geen oorzaak: de akten geven die niet. Jaren waarin aktenummers in de index ontbreken, staan apart; daar is de telling te laag.

De trouwmaanden komen uit de huwelijksakten die een datum hebben. De leeftijd bij het huwelijk komt uit de huwelijksakten die de leeftijd van de bruidegom of de bruid geven, apart voor bruidegoms en bruiden. Op een familiepagina en een naampagina tellen de bruidegoms en bruiden met die naam. De lijn heeft dezelfde schaal als bij overlijden, met een eigen vaste hoogte; de verticale lijn is de leeftijd waaronder de helft trouwde. Hoeveel akten geen leeftijd geven, staat eronder.

Oorlogsdossiers

De oorlogsdossiers beginnen bij de index van oorlogsslachtoffers van het Nationaal Archief (CC0) en de Erelijst der Gevallenen. We zoeken daarbij de akten van geboorte, huwelijk en overlijden, gekoppeld op alle voornamen, de achternaam, de ouders en de geboortedatum of leeftijd. Een akte die op meer dan één persoon kan passen, tonen we niet als zeker.

Wat (nog) ontbreekt

  • Archieven die hun index niet als open data publiceren, ontbreken, en daarmee soms hele gemeenten of perioden.
  • Een paar plaatsnamen komen twee keer voor in dezelfde provincie (Weert, Zevenbergen, Holten, Heusden). Akten uit registers met zo'n naam kunnen we nog niet zeker koppelen; die plaatsen tellen daardoor te weinig.
  • Spellingen worden niet samengevoegd, dus een familie met wisselende spelling staat onder meer dan één naam.
  • Koppelingen tussen akten zijn streng; wie we niet konden koppelen, telt vaker dan één keer als persoon.

Over de collectie van foto's, kaarten en documenten per plaats leest u meer op de pagina Methodologie van die plaats en op Over dit project.