Woningnood in Ruurlo

Het vorig: jaar is burgemeester jhr mr J. W. de Beaufort naar Ruurlo gekomen en hij heeft daar geen spijt van: het bevalt hem er uitstekend. „Men kan zich geen betere streek van het land voorstellen om te mogen leven en werken dan de Achterhoek”, zegt hij. Toch liggen de zaken inde gemeente Ruurlo in menig opzicht heel anders dan inde rest van de Achterhoek. Woningnood is er overal; maar de woningnood in Ruurlo dateert van ver voor de oorlog. Plannen voor de verharding van zandwegen zijn er in vrijwel alle gemeenten. Maar in Ruurlo met zijn 260 km zandweg zijn die plannen wel bijzonder actueel. Ineen groot deel van onze streek worstelt men met het probleem van de electrificatie in afgelegen streken. In Ruurlo kent men dat probleem niet. Daar is men aangesloten op het net van de Berkelstreek, hetgeen inhoudt dat drie of vijf percelen inde gemeente nog geen electriciteit hebben en die toestand is al een kwart eeuw zo. Na Lochem en Laren behoort Ruurlo tot oostelijk Gelderland. Maarde drukte, die men ginds inde vacantiemaand Augustus kent, levert in Ruurlo geen problemen op. Augustus is er de slapste maand voor de hotels, want hier komt een heel andere categorie touristen. Hun vacantie is niet afhankelijk van die van de scholen. En zo zou men .• een hele reeks van verschilpunten kunnen noemen. De vijf en half duizend inwoners van Ruurlo, waarvan een vijfde in het dorp zelf woont, komen aan -de kost met akkerbouw, veeteelt en bosbouw. Voorzover men er industrie kent hangt die samen met hetgeen de bodem oplevert en vrijwel alle bedrijven hebben een verzorgend karakter. Ruurlo is dus een overwegend agrarische gemeente. Deze eenzijdige ontwikkeling zal misschien bij een wijziging inde conjunctuur zorgen kunnen opleveren. Een geringe omwenteling zou al een ernstige terugslag kunnen hebben voor de werkgelegenheid temeer omdat het gemengde bedrijf op de zandgronden lijdt aan een soort van overbezetting aan mankracht. De Ruurlose boeren hebben meer mensen op hun boerderijen dan ze strikt genomen nodig hebben. Er is in deze gemeente de laatste eeuw buitengewoon veel grond ontgonnen. Men kan veilig zeggen, dat door het Waterschap van de Berkel en later doordat van de Baakse Beek sinds 1910 een soort van revolutie is ontketend. Stelt men de oppervlakte bouwland inde gemeente Ruurlo in 1830 op 100, dat geeft 1910 een cijfer van 125 en 1950 een getal van 149. Voor de oppervlakte grasland zijn deze getallen resp. 100, 105 en 142. Te veel boeren Wat dat betreft is men nu tamelijk aan het eind van zijn latijn. Meer cultuurgrond mag men niet verwachten. Toch nemende Ruurlose boeren 76 procent van hun zoons in het bedrijf op, en daardoor ontstaat een jonge boerenprobleem. Het gevolg is ook, dat men van echte gezinsbedrijven kan spreken: 95 procent van alle werkzaam heden op de boerderijen in deze gemeente worden door gezinsleden verricht. Het arbeidstempo is vrij laag en vooral de kleine bedrijven werken daardoor onvoordelig. In dit opzicht liggen de zaken in Ruurlo minder gunstig dan in dß' omliggende gemeenten. Dit alles Is mede beinvloed dooreen andere factor, namelijk het Huis Ruurlo. Vander Aa schreef een eeuw geleden dat twee derden van de grondoppervlakte en van de huizen inde gemeente eigendom waren van „het kasteel. Ongeveer de helft van alle landbouwers waren toen pachters van het Huis. Het grootgrondbezit wilde worden gekend in het bedrijf en in het persoonlijk leven van de pachters. Daar kon geen stimulerende invloed vanuit gaan. De pachtprijzen waren zo laag, dat de bedrijven rendabel konden zijn zonder al te grote inspanning. Bij het mislukken van de oogst of onvoorziene gezinsmoeilijkheden bood het Huii de helpende hand. Een pachter van het Huis kon niet veel overkomen zo lang hij zich fatsoenlijk gedroeg. Hij had daardoor weinig behoefte aan eigen initiatief. Men kan zich voorstellen, dat deze verhoudingen een behoudende mentaliteit inde hand hebben gewerkt.. De boeren op eigen bedrijven onderscheidden zich in dit opzicht niet van de pachters. Aan de andere kant is het rijke bosbezit door het kasteel beschermd. Ruurlo zou nu geen vreemdelingen-centrum zijn als dat er niet was geweest. In het licht van deze factoren zal men de problemen van Ruurlo moeten zien om enig begrip van de samenhang te kunnen krijgen. Men heeft een lijst van ongeveer vijftig woningzoekenden, maar dat wil helemaal niet zeggen dat er ideale woontoestanden zouden zijn als Ruurlo van vandaag op morgen vijftig nieuwe huizen kreeg. Naast die lijst is er immers een latent woningtekort omdat de boerderijen overbevolkt zijn. Generaties trouwen bij elkaar in, zoals het altijd is geweest. Daardoor wordt de overbezetting aan mankracht op de agrarische bedrijven weer groter en zo is zelfs het woningvraagstuk in deze gemeente niet los te maken van het boerenprobleem. Gebrek aan bouwterrein De zorg voor bouwterrein is overigens nog groter dan de zorg voor de huizen zelf. Een van de grote remmen is de ontwikkeling van de woningbouw is dat de gemeente maar zeer moeilijk bouwterrein in handen kan krijgen. Die situatie bestond ook al voor de oorlog. Het grondbezit deed ook toen zeer moeilijk afstand van zijn eigendom, en daardoor kan men in Ruurlo zeggen dat de woningnood er niet van de bevrijding dateert. De gemeente bouwt op het ogenblik een vijftiental woningen per jaar, en daar komen nog vijf of zes door particulieren gebouwde huizen bij. De- Bouwkas Ned. Gemeenten heeft in dit opzicht al zegenrijk werk verricht, maar er zouden veel meer mensen kunnen worden geholpen als zij de uitgestoken hand wilden grijpen. Nu zit met in deze gemeente met een net van 260 kilometer zandwegen. De toestanden op dit gebied zijn vooral dit jaar nijpend geworden na de natte zomer en de verregende herfst. De oogst kwam vrij laat en de zandwegen hebben veel geleden door het verkeer dat daat het gevolg van is geweest. Enkele jaren geleden is men begonnen dit probleem aan te vatten. Er werd een plan gemaakt voor het verharden van ongeveer 15 km. Ineen dergelijk geval geeft de cultuurtechnische dienst een bijdrage, en de rest moet door de gemeente en door de belanghebbenden bijeen worden gebracht. De belanghebbenden waren in dit geval wel overtuigd van het nut vaneen dergelijke verbetering, maar zij zijn er toch niet toe gekomen de vrij grote bedragen bijeen te brengen. Ondertussen neemt het verkeer steeds in intensiteit toe. De coöperatie, de veekoopman, de kippenkoopman, zij allen rijden met hun auto’s de boerderijen af, en ook de boeren zelf mechaniseren steeds meer. De toestanden op sommige wegen zijn werkelijk ten hemel schreiend. De gemeente heeft nu een oplossing gezocht voor de financiering inde vorm van een baatbelasting. Het vorig jaar is een bescheiden begin gemaakt met de verharding van enkele kilometers en nu wordt er geleidelijk door gewerkt, zodat men hoopt de eerste vijftien km overeen jaar of drie te hebben verhard. Sommige delen van de gemeente hebben uitstekend drinkwater, andere zoals het dun bevolkte Ruurlose Broek niet. De drinkwatervoorziening wordt nu aangepakt, maar voorlopig zal die in hoofdzaak de kom van Ruurlo gelden. Een bevredigende oplossing voor de gehele gemeente kan nog niet worden bereikt, maar ongetwijfeld geldt het hier een belangrijke verbetering. Het provisorium zal worden gebouwd tussen Ruurlo en Barchem, zodat beide dorpen van het opgepompte water kunnen profiteren. Een deel van de gemeente, Marienvelde, krijgt al leidingswater via Lichtenvoorde. Van de 53 aansluitbare percelen zijn er 48 op het net aangesloten. Met het leidingwatervraagstuk hangt ook hier dat van de riolering samen. Voor het dorp wordt een rioleringsplan voorbereid en men is bezig met plannen voor de zuivering van het afvalwater. Eerst dan zullen de openbare voorzieningen rond zijn. Nieuwe gebouwen Van de openbare gebouwen die in deze gemeente werden geplaatst of verbeterd dient het nieuwe gemeentehuis te worden genoemd, een eerlijk en open gebouw naar het ontwerp van de architect Sprey-uit Arnhejnp, dat .eind Mei van. dit jaar werd geopend. Er is eën conciërgewoning'en een pestbureau voor de rijkspolitie aan verbonden. In November van het vorige jaar kwam de moderne lagere school van twee verdiepingen in het dorp klaar. De oude schoolwas afgekeurd. Ze wordt nu verbouwd en kort na nieuwjaar hoopt de brandweer er een deel van in gebruik te nemen. De Ruurlose brandweer is op moderne leest geschoeid met een brandspuit-trekker en een behoorlijke tankwagen. Kort na de bouw van de nieuwe school kon men beginnen aan het optrekken vaneen nieuw gymnastieklokaal, waarvan de bouw gestadig vordert. Er bestaat in Ruurlo grote behoefte aan een dergelijke localiteit. Zowel het gymnastiekonderwijs als de plaatselijke gymnastiekvereniging moeten gebruik maken vaneen cafézaal. Aan de verbetering van de overige scholen wordt gestadig voort gewerkt. De openbare lagere school buiten het dorp, met twee leerkrachten, is gemoderniseerd en vaneen nieuwe inrichting voorzien. Binnenkort zal ze in gebruik kunnen worden genomen. Inde practijk blijkt dat de kinderen reusachtig zuinig zijn op hun mooie scholen. en dat is een grote winst. Ook de bijzondere scholen hebben de voortdurende aandacht. De prot. chr. school inde Veldhoek bij Hengelo werd het vorig jaar met een nieuw lokaal uitgebreid. De beide kath. scholen vérkeren ineen redelijk goede staat. Over het algemeen kan men zeggen, dat het niveau van de scholen steeds beter wordt. Zeventig verenigingen Ineen gemeenschap als die van Ruurlo bloeit een zeventigtal verenigingen op alle mogelijke gebied. De Ruurlose fokvereniging bijvoorbeeld geldt qua organisatie als een voorbeeld, zodat zelfs buitenlanders komen kijken hoe men hier de burgerlijke stand van het vee heeft georganiseerd. Hoe groot de animo is om in deze gemeente gezamenlijk iets op touw te zetten is dit jaar bewezen tijdens de landdag van de boerenjongeren, die uitgroeide tot een manifestatie van de gehele bevolking. Het oude gemeenschapsgevoel is in Ruurlo steeds levend gebleven. De agrarische bedrijfstak overweegt dus in deze gemeente. Van de mannelijke beroepsbevolking werkt 64 procent inde landbouw. De andere beroepsgroepen zijn er van weinig betekenis en ze ontlenen bovendien hun bestaan grotendeels aan de verzorging van de agrarische groep. Het vraagstuk van de kleine bedrijven, de zeer traditionele bedrijfsvoering, de geringe afvloeiing van de jonge boeren en de slechte toestand van de gebruiksverkaveling zijn dientengevolge de belangrijke vraagstukken. De industrie van Ruurlo kent slechts een half dozijn bedrijven met meer dan tien arbeiders. De werkgelegenheid is daardoor niet erg gevarieerd. Dat komt tet uitdrukking in het grote aantal forenzen dat dagelijks naar Vorden, Lochem, Lichtenvoorde en Borcuio reist om te werken. Op het ogenblik gaat het leven nog rustig voort in Ruurlo met zijn overbezette landbouwbedrijven. Voor de toekomst echter zal men moeten uitzien naar andere arbeidsmogelijkheden en die zijn moeilijk te vinden ineen gemeente, die weinig kansen heeft om uitte groeien tot een industrieplaats. Daarom is in Ruurlo niet alles zo vredig en schoon en zorgeloos als men, wandelend door de prachtige bossen, graag zou willen geloven.