Zorgvuldig samengesteld, met bronvermelding – deze verzameling is automatisch bijeengebracht, met samenvattingen en labels van een taalmodel (LLM), en verwijst voor elk object naar de bron.

Zandvormer

Ambacht en fabriek

1890-1929: 1 op de 944 mannen met een beroep in de akten was zandvormer. In alle akten samen staat het 9.760 keer.

In het kort

  • Geschreven als: zandvormer 4.323, vormer 2.518, modelmaker 1.915, ijzervormer 260, kopervormer 193, modelleur 91, koperwerker 89, handvormer 63.
  • 16% van de bruidegoms die zandvormer waren, had een vader met hetzelfde beroep (1.487 huwelijksakten waarop ook het beroep van de vader staat).
  • 2,4% trouwde met de dochter van een zandvormer; bij toeval zou dat ongeveer 0,1% zijn (1.560 akten waarop ook het beroep van de vader van de bruid staat).
  • tot 1850: 1 op de 7.860 mannen met een beroep (328 vermeldingen).
  • 1850-1889: 1 op de 1.464 mannen met een beroep (2.654 vermeldingen).
  • 1890-1929: 1 op de 944 mannen met een beroep (5.276 vermeldingen).
  • vanaf 1930: 1 op de 1.142 mannen met een beroep (1.498 vermeldingen).

Wanneer

18001970

Per tien jaar: van elke 1.000 mannen met een beroep in de akten. Wijs een staaf aan of tik erop voor de cijfers.

Waar

Foxham: 10%Laag-Keppel: 3,7%Hoog-Keppel: 2,7%Martenshoek: 2,4%Ulft: 2,1%Kolham: 2%Tegelen: 1,3%Doesburg: 1,1%Hummelo: 1%Deventer: 0,87%Drempt: 0,78%Bergen op Zoom: 0,73%Hengelo: 0,7%Zwolle: 0,59%Vaassen: 0,59%Hoogezand: 0,52%Vlissingen: 0,4%Borne: 0,38%Maasbree: 0,37%Enschede: 0,34%Gendringen: 0,31%Dordrecht: 0,27%Stad Doetinchem: 0,26%Venlo: 0,24%Appingedam: 0,24%Den Haag: 0,22%Hatert: 0,2%Sappemeer: 0,2%Leiderdorp: 0,19%Krimpen aan den IJssel: 0,16%Doetinchem: 0,16%Tiel: 0,15%Slochteren: 0,15%Halsteren: 0,15%Leiden: 0,15%Aalsmeer: te weinig beroepen voor een percentageAalten: te weinig beroepen voor een percentageAardenburg: te weinig beroepen voor een percentageAfferden: te weinig beroepen voor een percentageAlblasserdam: te weinig beroepen voor een percentageAmbt Delden: te weinig beroepen voor een percentageAmbt Doetinchem: te weinig beroepen voor een percentageAndelst: te weinig beroepen voor een percentageAngerlo: te weinig beroepen voor een percentageArcen: te weinig beroepen voor een percentageAsperen: te weinig beroepen voor een percentageBaflo: te weinig beroepen voor een percentageBarneveld: te weinig beroepen voor een percentageBeerta: te weinig beroepen voor een percentageBeesd: te weinig beroepen voor een percentageBeesel: te weinig beroepen voor een percentageBelfeld: te weinig beroepen voor een percentageBellingwolde: te weinig beroepen voor een percentageBennekom: te weinig beroepen voor een percentageBerg en Terblijt: te weinig beroepen voor een percentageBergen: te weinig beroepen voor een percentageBergen: te weinig beroepen voor een percentageBeusichem: te weinig beroepen voor een percentageBeverwijk: te weinig beroepen voor een percentageBierum: te weinig beroepen voor een percentageBiervliet: te weinig beroepen voor een percentageBloemendaal: te weinig beroepen voor een percentageBorculo: te weinig beroepen voor een percentageBorger: te weinig beroepen voor een percentageBorgweg: te weinig beroepen voor een percentageBovenkarspel: te weinig beroepen voor een percentageBreedenbroek: te weinig beroepen voor een percentageBrielle: te weinig beroepen voor een percentageBroek op Langedijk: te weinig beroepen voor een percentageBrummen: te weinig beroepen voor een percentageBuiksloot: te weinig beroepen voor een percentageBurgh: te weinig beroepen voor een percentageBussum: te weinig beroepen voor een percentageCoevorden: te weinig beroepen voor een percentageCulemborg: te weinig beroepen voor een percentageDe Bilt: te weinig beroepen voor een percentageDeil: te weinig beroepen voor een percentageDelden: te weinig beroepen voor een percentageDelft: te weinig beroepen voor een percentageDelft: te weinig beroepen voor een percentageDen Ham: te weinig beroepen voor een percentageDenekamp: te weinig beroepen voor een percentageDidam: te weinig beroepen voor een percentageDiepenveen: te weinig beroepen voor een percentageDieren: te weinig beroepen voor een percentageDinteloord: te weinig beroepen voor een percentageDinxperlo: te weinig beroepen voor een percentageDodewaard: te weinig beroepen voor een percentageDrachten: te weinig beroepen voor een percentageDrumpt: te weinig beroepen voor een percentageDrunen: te weinig beroepen voor een percentageDruten: te weinig beroepen voor een percentageDussen: te weinig beroepen voor een percentageEchteld: te weinig beroepen voor een percentageEdam: te weinig beroepen voor een percentageEerbeek: te weinig beroepen voor een percentageEethen: te weinig beroepen voor een percentageEgmond-Binnen: te weinig beroepen voor een percentageEijsden: te weinig beroepen voor een percentageElst: te weinig beroepen voor een percentageEmmen: te weinig beroepen voor een percentageErmelo: te weinig beroepen voor een percentageEtten: te weinig beroepen voor een percentageFoxhol: te weinig beroepen voor een percentageGaanderen: te weinig beroepen voor een percentageGameren: te weinig beroepen voor een percentageGeervliet: te weinig beroepen voor een percentageGeldermalsen: te weinig beroepen voor een percentageGeleen: te weinig beroepen voor een percentageGendt: te weinig beroepen voor een percentageGenemuiden: te weinig beroepen voor een percentageGoes: te weinig beroepen voor een percentageGoor: te weinig beroepen voor een percentageGorssel: te weinig beroepen voor een percentageGrijpskerke: te weinig beroepen voor een percentageGrubbenvorst: te weinig beroepen voor een percentageHaaften: te weinig beroepen voor een percentageHaaksbergen: te weinig beroepen voor een percentageHaarlemmerliede: te weinig beroepen voor een percentageHardenberg: te weinig beroepen voor een percentageHarderwijk: te weinig beroepen voor een percentageHaren: te weinig beroepen voor een percentageHedel: te weinig beroepen voor een percentageHeemstede: te weinig beroepen voor een percentageHeer en Keer: te weinig beroepen voor een percentageHeerenveen: te weinig beroepen voor een percentageHeerlen: te weinig beroepen voor een percentageHees: te weinig beroepen voor een percentageHeesbeen: te weinig beroepen voor een percentageHeiligerlee: te weinig beroepen voor een percentageHeiloo: te weinig beroepen voor een percentageHeino: te weinig beroepen voor een percentageHellendoorn: te weinig beroepen voor een percentageHengelo: te weinig beroepen voor een percentageHerwen: te weinig beroepen voor een percentageHerwijnen: te weinig beroepen voor een percentageHet Beggelder: te weinig beroepen voor een percentageHeukelum: te weinig beroepen voor een percentageHoorn: te weinig beroepen voor een percentageHorn: te weinig beroepen voor een percentageHuissen: te weinig beroepen voor een percentageHuizen: te weinig beroepen voor een percentageHulst: te weinig beroepen voor een percentageIJsselstein: te weinig beroepen voor een percentageKalkwijk: te weinig beroepen voor een percentageKattendijke: te weinig beroepen voor een percentageKatwijk: te weinig beroepen voor een percentageKerkrade: te weinig beroepen voor een percentageKessel: te weinig beroepen voor een percentageKesteren: te weinig beroepen voor een percentageKlein-Azewijn: te weinig beroepen voor een percentageKoog aan de Zaan: te weinig beroepen voor een percentageKropswolde: te weinig beroepen voor een percentageLandsmeer: te weinig beroepen voor een percentageLaren: te weinig beroepen voor een percentageLaren: te weinig beroepen voor een percentageLeeuwarden: te weinig beroepen voor een percentageLekkerkerk: te weinig beroepen voor een percentageLichtenvoorde: te weinig beroepen voor een percentageLoosdrecht: te weinig beroepen voor een percentageLoppersum: te weinig beroepen voor een percentageLosser: te weinig beroepen voor een percentageMaasniel: te weinig beroepen voor een percentageMeerssen: te weinig beroepen voor een percentageMelick: te weinig beroepen voor een percentageMeppel: te weinig beroepen voor een percentageMidlum: te weinig beroepen voor een percentageMillingen: te weinig beroepen voor een percentageMoordrecht: te weinig beroepen voor een percentageMuiden: te weinig beroepen voor een percentageMuntendam: te weinig beroepen voor een percentageNaarden: te weinig beroepen voor een percentageNeede: te weinig beroepen voor een percentageNeer: te weinig beroepen voor een percentageNieuw- en Sint Joosland: te weinig beroepen voor een percentageNieuw-Helvoet: te weinig beroepen voor een percentageNieuwenhoorn: te weinig beroepen voor een percentageNieuwerkerk aan den IJssel: te weinig beroepen voor een percentageNieuwolda: te weinig beroepen voor een percentageNijkerk: te weinig beroepen voor een percentageNoordbroek: te weinig beroepen voor een percentageNoordwijk: te weinig beroepen voor een percentageOldebroek: te weinig beroepen voor een percentageOlst: te weinig beroepen voor een percentageOmmen: te weinig beroepen voor een percentageOnstwedde: te weinig beroepen voor een percentageOosseld: te weinig beroepen voor een percentageOosterhout: te weinig beroepen voor een percentageOpheusden: te weinig beroepen voor een percentageOpwierde: te weinig beroepen voor een percentageOssendrecht: te weinig beroepen voor een percentageOud-Vossemeer: te weinig beroepen voor een percentageOudkarspel: te weinig beroepen voor een percentagePetten: te weinig beroepen voor een percentagePoederoijen: te weinig beroepen voor een percentagePurmerend: te weinig beroepen voor een percentagePutte: te weinig beroepen voor een percentageRaalte: te weinig beroepen voor een percentageRansdorp: te weinig beroepen voor een percentageRenkum: te weinig beroepen voor een percentageRijswijk: te weinig beroepen voor een percentageRijswijk: te weinig beroepen voor een percentageRitthem: te weinig beroepen voor een percentageRoermond: te weinig beroepen voor een percentageRoosendaal: te weinig beroepen voor een percentageRotterdam: te weinig beroepen voor een percentage's-Graveland: te weinig beroepen voor een percentage's-Heerenberg: te weinig beroepen voor een percentage's-Hertogenbosch: te weinig beroepen voor een percentageScheemda: te weinig beroepen voor een percentageScherpenisse: te weinig beroepen voor een percentageSchoondijke: te weinig beroepen voor een percentageSchoonhoven: te weinig beroepen voor een percentageSilvolde: te weinig beroepen voor een percentageSint Laurens: te weinig beroepen voor een percentageSittard: te weinig beroepen voor een percentageSlijk-Ewijk: te weinig beroepen voor een percentageSloten: te weinig beroepen voor een percentageSpaarndam: te weinig beroepen voor een percentageSprang-Capelle: te weinig beroepen voor een percentageSprang: te weinig beroepen voor een percentageStad Hardenberg: te weinig beroepen voor een percentageSteenbergen: te weinig beroepen voor een percentageSteenwijk: te weinig beroepen voor een percentageStolwijk: te weinig beroepen voor een percentageSwalmen: te weinig beroepen voor een percentageTerborg: te weinig beroepen voor een percentageTermunten: te weinig beroepen voor een percentageTerneuzen: te weinig beroepen voor een percentageTholen: te weinig beroepen voor een percentageTjamsweer: te weinig beroepen voor een percentageTonsel: te weinig beroepen voor een percentageUbbergen: te weinig beroepen voor een percentageUitgeest: te weinig beroepen voor een percentageUithuizermeeden: te weinig beroepen voor een percentageUrk: te weinig beroepen voor een percentageUtrecht: te weinig beroepen voor een percentageVaals: te weinig beroepen voor een percentageValburg: te weinig beroepen voor een percentageValkenburg: te weinig beroepen voor een percentageVarik: te weinig beroepen voor een percentageVarsseveld: te weinig beroepen voor een percentageVelp: te weinig beroepen voor een percentageVenray: te weinig beroepen voor een percentageVlagtwedde: te weinig beroepen voor een percentageVoorschoten: te weinig beroepen voor een percentageVriezenveen: te weinig beroepen voor een percentageWaddinxveen: te weinig beroepen voor een percentageWadenoijen: te weinig beroepen voor een percentageWarnsveld: te weinig beroepen voor een percentageWaspik: te weinig beroepen voor een percentageWeerselo: te weinig beroepen voor een percentageWeesp: te weinig beroepen voor een percentageWehl: te weinig beroepen voor een percentageWestervoort: te weinig beroepen voor een percentageWierden: te weinig beroepen voor een percentageWildervank: te weinig beroepen voor een percentageWilp: te weinig beroepen voor een percentageWinschoten: te weinig beroepen voor een percentageWoensdrecht: te weinig beroepen voor een percentageWolfheze: te weinig beroepen voor een percentageWoolde: te weinig beroepen voor een percentageWormer: te weinig beroepen voor een percentageWormerveer: te weinig beroepen voor een percentageWouw: te weinig beroepen voor een percentageYerseke: te weinig beroepen voor een percentageZandvoort: te weinig beroepen voor een percentageZelhem: te weinig beroepen voor een percentageZevenaar: te weinig beroepen voor een percentageZierikzee: te weinig beroepen voor een percentageZoelen: te weinig beroepen voor een percentageZuid-Scharwoude: te weinig beroepen voor een percentageZuidbroek: te weinig beroepen voor een percentageZwartsluis: te weinig beroepen voor een percentageKrimpen aan de Lek: 0,14%Alkmaar: 0,13%Haarlem: 0,13%Maastricht: 0,12%Almelo: 0,082%Amsterdam: 0,11%Apeldoorn: 0,069%Arnhem: 0,036%Assen: 0,084%Delfzijl: 0,063%Den Helder: 0,07%Ede: 0,017%Epe: 0,12%Gouda: 0,057%Groningen: 0,015%Hattem: 0,041%Hellevoetsluis: 0,09%Hilversum: 0,1%Kampen: 0,066%Lonneker: 0,047%Middelburg: 0,12%Nijmegen: 0,076%Oldenzaal: 0,043%Rheden: 0,075%Sneek: 0,045%Veendam: 0,017%Waalwijk: 0,095%Wageningen: 0,022%Winterswijk: 0,035%Wisch: 0,05%Zaandam: 0,039%Zaltbommel: 0,11%Zutphen: 0,017%FoxhamLaag-KeppelHoog-KeppelMartenshoekUlftTegelenDeventerBergen op Zoom

Een stip per plaats, groter naarmate een groter deel van de mensen met een beroep daar dit beroep had. Een klein open stipje: het beroep staat er, maar minder dan 10 keer of tussen minder dan 40 beroepen. Klik op een stip om naar die plaats te gaan. De lichte stipjes zijn alle plaatsen waar de akten in deze periode beroepen noemen. Waar ze ontbreken, staan er geen beroepen in de index; dat zegt niets over het werk daar. Kaart: CBS gebiedsindelingen via PDOK (CC-BY 4.0).

  1. Foxham10%
  2. Laag-Keppel3,7%
  3. Hoog-Keppel2,7%
  4. Martenshoek2,4%
  5. Ulft2,1%
  6. Kolham2%
  7. Tegelen1,3%
  8. Doesburg1,1%
  9. Hummelo1%
  10. Deventer0,87%
  11. Drempt0,78%
  12. Bergen op Zoom0,73%

Waar het het meest voorkwam

tot 1850

1850-1889

1890-1929

vanaf 1930

Plaatsen met minstens 40 mannen met een beroep in de periode en het beroep minstens 10 keer: het deel van die mannen.

Families waarin het vaak voorkwam

Families met minstens 300 mannen met een beroep in de akten, vanaf 1811: hoeveel keer zo vaak als gemiddeld hun mannen zandvormer waren. Tussen haakjes: zoveel van zoveel.

Hoe lees je dit?

Geteld zijn alle keren dat zandvormer, of een titel met dezelfde HISCO-code, bij iemand op een geboorte-, huwelijks- of overlijdensakte staat. Een vermelding is geen persoon: een vader van acht kinderen staat op acht geboorteakten.

Of een beroep in de index staat, verschilt per archief: sommige archieven namen het beroep (bijna) nooit over. Dan zegt een lege of dunne balk iets over de index, niet over het werk. Bij vrouwen verschilt het nog meer, daarom krijgen zij geen balk.

Titels zijn samengevoegd tot één schrijfwijze (daglooner en dagloner worden dagloner) en in acht groepen gezet volgens de HISCO-indeling. De groepen staan naast elkaar; het is geen rangorde. 'Arbeider' zonder meer is een eigen groep, want de akte zegt niet waar iemand werkte.

Beroepen uit de akten van de archieven, via Open Archieven (persoonsindex CC0). Gecodeerd met HISCO volgens IISG, HSN release 2020.02 (CC BY-SA 4.0).

Alle beroepen