Zorgvuldig samengesteld, met bronvermelding – deze verzameling is automatisch bijeengebracht, met samenvattingen en labels van een taalmodel (LLM), en verwijst voor elk object naar de bron.

Bediende

Dienstbodes en andere diensten

1850-1889: 1 op de 345 mannen met een beroep in de akten was bediende. In alle akten samen staat het 25.729 keer.

In het kort

  • Geschreven als: bediende 24.641, herenknecht 684, lakei 160, hofbediende 93, bediende en milicien 72, bediende en mobiel schutter 12, kloosterknecht 10, bediende bij een krankzinnigengesticht 7.
  • 7,3% van de bruidegoms die bediende waren, had een vader met hetzelfde beroep (3.382 huwelijksakten waarop ook het beroep van de vader staat).
  • 3,1% trouwde met de dochter van een bediende; bij toeval zou dat ongeveer 0,2% zijn (3.809 akten waarop ook het beroep van de vader van de bruid staat).
  • tot 1850: 1 op de 653 mannen met een beroep (3.948 vermeldingen).
  • 1850-1889: 1 op de 345 mannen met een beroep (11.262 vermeldingen).
  • 1890-1929: 1 op de 494 mannen met een beroep (10.085 vermeldingen).
  • vanaf 1930: 1 op de 5.381 mannen met een beroep (318 vermeldingen).

Wanneer

18001970

Per tien jaar: van elke 1.000 mannen met een beroep in de akten. Wijs een staaf aan of tik erop voor de cijfers.

Waar

Den Haag: 1,8%Amsterdam: 0,65%Leiden: 0,62%Groningen: 0,51%Deventer: 0,46%Arnhem: 0,36%Middelburg: 0,34%Zutphen: 0,3%Zierikzee: 0,28%Leeuwarden: 0,22%Bolsward: 0,16%Harlingen: 0,15%Tiel: 0,14%Twello: 0,14%Wageningen: 0,14%Dokkum: 0,14%Bergen op Zoom: 0,13%Haarlem: 0,13%Franeker: 0,12%Assen: 0,11%Kampen: 0,11%Bloemendaal: 0,1%Nijmegen: 0,1%Hoorn: 0,1%Kruiningen: 0,097%Gouda: 0,09%Den Helder: 0,085%Uithuizen: 0,082%Goes: 0,079%Lekkerkerk: 0,075%Apeldoorn: 0,071%Velp: 0,053%Renkum: 0,053%Zaandam: 0,045%Vlissingen: 0,044%Rheden: 0,043%Maastricht: 0,042%Oude Pekela: 0,041%Zwolle: 0,041%Alkmaar: 0,04%Delfzijl: 0,035%Almelo: 0,032%Waalwijk: 0,032%Nijkerk: 0,029%Winschoten: 0,028%Aalsmeer: te weinig beroepen voor een percentageAalten: te weinig beroepen voor een percentageAardenburg: te weinig beroepen voor een percentageAbbekerk: te weinig beroepen voor een percentageAduard: te weinig beroepen voor een percentageAfferden: te weinig beroepen voor een percentageAlmkerk: te weinig beroepen voor een percentageAmbt Delden: te weinig beroepen voor een percentageAmbt Doetinchem: te weinig beroepen voor een percentageAmmerzoden: te weinig beroepen voor een percentageAmstenrade: te weinig beroepen voor een percentageAppingedam: te weinig beroepen voor een percentageArcen: te weinig beroepen voor een percentageArum: te weinig beroepen voor een percentageAsperen: te weinig beroepen voor een percentageAxel: te weinig beroepen voor een percentageBalk: te weinig beroepen voor een percentageBarneveld: te weinig beroepen voor een percentageBedum: te weinig beroepen voor een percentageBeegden: te weinig beroepen voor een percentageBeesd: te weinig beroepen voor een percentageBeets: te weinig beroepen voor een percentageBergambacht: te weinig beroepen voor een percentageBergen: te weinig beroepen voor een percentageBergharen: te weinig beroepen voor een percentageBergum: te weinig beroepen voor een percentageBiggekerke: te weinig beroepen voor een percentageBlokker: te weinig beroepen voor een percentageBlokzijl: te weinig beroepen voor een percentageBorgercompagnie: te weinig beroepen voor een percentageBreda: te weinig beroepen voor een percentageBrielle: te weinig beroepen voor een percentageBroek in Waterland: te weinig beroepen voor een percentageBrouwershaven: te weinig beroepen voor een percentageBrummen: te weinig beroepen voor een percentageBrunssum: te weinig beroepen voor een percentageBuren: te weinig beroepen voor een percentageBuurmalsen: te weinig beroepen voor een percentageCornjum: te weinig beroepen voor een percentageCulemborg: te weinig beroepen voor een percentageDeil: te weinig beroepen voor een percentageDelden: te weinig beroepen voor een percentageDelft: te weinig beroepen voor een percentageDelft: te weinig beroepen voor een percentageDen Ham: te weinig beroepen voor een percentageDidam: te weinig beroepen voor een percentageDiemen: te weinig beroepen voor een percentageDiepenheim: te weinig beroepen voor een percentageDiepenveen: te weinig beroepen voor een percentageDieren: te weinig beroepen voor een percentageDinxperlo: te weinig beroepen voor een percentageDoesburg: te weinig beroepen voor een percentageDoetinchem: te weinig beroepen voor een percentageDomburg: te weinig beroepen voor een percentageDoornspijk: te weinig beroepen voor een percentageDoornsteeg: te weinig beroepen voor een percentageDordrecht: te weinig beroepen voor een percentageDriel: te weinig beroepen voor een percentageDronrijp: te weinig beroepen voor een percentageDruten: te weinig beroepen voor een percentageDuur: te weinig beroepen voor een percentageEdam: te weinig beroepen voor een percentageEde: te weinig beroepen voor een percentageEede: te weinig beroepen voor een percentageEefde: te weinig beroepen voor een percentageEelde: te weinig beroepen voor een percentageElburg: te weinig beroepen voor een percentageElden: te weinig beroepen voor een percentageElst: te weinig beroepen voor een percentageEmmen: te weinig beroepen voor een percentageEnkhuizen: te weinig beroepen voor een percentageEpe: te weinig beroepen voor een percentageEst: te weinig beroepen voor een percentageEuvelgunne: te weinig beroepen voor een percentageFarmsum: te weinig beroepen voor een percentageFort Bath: te weinig beroepen voor een percentageFoudgum: te weinig beroepen voor een percentageGeldermalsen: te weinig beroepen voor een percentageGendringen: te weinig beroepen voor een percentageGlimmen: te weinig beroepen voor een percentageGoor: te weinig beroepen voor een percentageGorinchem: te weinig beroepen voor een percentageGreonterp: te weinig beroepen voor een percentageGroesbeek: te weinig beroepen voor een percentageGrootegast: te weinig beroepen voor een percentageGulpen: te weinig beroepen voor een percentageHaarlemmerliede: te weinig beroepen voor een percentageHardegarijp: te weinig beroepen voor een percentageHardenberg: te weinig beroepen voor een percentageHarderwijk: te weinig beroepen voor een percentageHaren: te weinig beroepen voor een percentageHasselt: te weinig beroepen voor een percentageHatert: te weinig beroepen voor een percentageHavelte: te weinig beroepen voor een percentageHedel: te weinig beroepen voor een percentageHeel en Panheel: te weinig beroepen voor een percentageHeemstede: te weinig beroepen voor een percentageHeerde: te weinig beroepen voor een percentageHeerenveen: te weinig beroepen voor een percentageHeerlen: te weinig beroepen voor een percentageHeinkenszand: te weinig beroepen voor een percentageHeino: te weinig beroepen voor een percentageHellendoorn: te weinig beroepen voor een percentageHellevoetsluis: te weinig beroepen voor een percentageHemmen: te weinig beroepen voor een percentageHengelo: te weinig beroepen voor een percentageHerwen: te weinig beroepen voor een percentageHerwijnen: te weinig beroepen voor een percentageHeteren: te weinig beroepen voor een percentageHeukelum: te weinig beroepen voor een percentageHeumen: te weinig beroepen voor een percentageHillegom: te weinig beroepen voor een percentageHilversum: te weinig beroepen voor een percentageHoensbroek: te weinig beroepen voor een percentageHolk: te weinig beroepen voor een percentageHoofdplaat: te weinig beroepen voor een percentageHoog-Keppel: te weinig beroepen voor een percentageHoogeveen: te weinig beroepen voor een percentageHoogezand: te weinig beroepen voor een percentageHorst: te weinig beroepen voor een percentageHuijbergen: te weinig beroepen voor een percentageHuissen: te weinig beroepen voor een percentageHuizen: te weinig beroepen voor een percentageHulsberg: te weinig beroepen voor een percentageHulst: te weinig beroepen voor een percentageHummelo: te weinig beroepen voor een percentageHurwenen: te weinig beroepen voor een percentageIJsselmuiden: te weinig beroepen voor een percentageIJzendijke: te weinig beroepen voor een percentageJoure: te weinig beroepen voor een percentageKapelle: te weinig beroepen voor een percentageKattendijke: te weinig beroepen voor een percentageKatwijk: te weinig beroepen voor een percentageKerkrade: te weinig beroepen voor een percentageKloetinge: te weinig beroepen voor een percentageKloosterburen: te weinig beroepen voor een percentageKortgene: te weinig beroepen voor een percentageKostverloren: te weinig beroepen voor een percentageKrabbendijke: te weinig beroepen voor een percentageLeek: te weinig beroepen voor een percentageLeens: te weinig beroepen voor een percentageLeiderdorp: te weinig beroepen voor een percentageLekkum: te weinig beroepen voor een percentageLichtenvoorde: te weinig beroepen voor een percentageLisse: te weinig beroepen voor een percentageLobith: te weinig beroepen voor een percentageLochem: te weinig beroepen voor een percentageLonneker: te weinig beroepen voor een percentageMedemblik: te weinig beroepen voor een percentageMeeden: te weinig beroepen voor een percentageMeerlo: te weinig beroepen voor een percentageMeerssen: te weinig beroepen voor een percentageMelick: te weinig beroepen voor een percentageMeppel: te weinig beroepen voor een percentageMetslawier: te weinig beroepen voor een percentageMheer: te weinig beroepen voor een percentageMiddelstum: te weinig beroepen voor een percentageMonnickendam: te weinig beroepen voor een percentageMuiden: te weinig beroepen voor een percentageMuntendam: te weinig beroepen voor een percentageNaarden: te weinig beroepen voor een percentageNeerbosch: te weinig beroepen voor een percentageNieuwe Pekela: te weinig beroepen voor een percentageNieuwerkerk aan den IJssel: te weinig beroepen voor een percentageNieuwveen: te weinig beroepen voor een percentageNijbroek: te weinig beroepen voor een percentageNijeveen: te weinig beroepen voor een percentageNoetsele: te weinig beroepen voor een percentageNoorddijk: te weinig beroepen voor een percentageNoordwijk: te weinig beroepen voor een percentageNunspeet: te weinig beroepen voor een percentageOenkerk: te weinig beroepen voor een percentageOldebroek: te weinig beroepen voor een percentageOldehove: te weinig beroepen voor een percentageOlst: te weinig beroepen voor een percentageOmmen: te weinig beroepen voor een percentageOmmeren: te weinig beroepen voor een percentageOmmerschans: te weinig beroepen voor een percentageOnstwedde: te weinig beroepen voor een percentageOostburg: te weinig beroepen voor een percentageOphemert: te weinig beroepen voor een percentageOudelande: te weinig beroepen voor een percentageOudeschoot: te weinig beroepen voor een percentageOudkerk: te weinig beroepen voor een percentagePaterswolde: te weinig beroepen voor een percentagePurmerend: te weinig beroepen voor een percentagePutte: te weinig beroepen voor een percentageRaalte: te weinig beroepen voor een percentageRansdorp: te weinig beroepen voor een percentageRijckholt: te weinig beroepen voor een percentageRijnsaterwoude: te weinig beroepen voor een percentageRijswijk: te weinig beroepen voor een percentageRijswijk: te weinig beroepen voor een percentageRoderwolde: te weinig beroepen voor een percentageRoermond: te weinig beroepen voor een percentageRoosendaal: te weinig beroepen voor een percentageRotterdam: te weinig beroepen voor een percentageRozendaal: te weinig beroepen voor een percentage's-Gravenpolder: te weinig beroepen voor een percentage's-Heer Arendskerke: te weinig beroepen voor een percentageSappemeer: te weinig beroepen voor een percentageSas van Gent: te weinig beroepen voor een percentageSassenheim: te weinig beroepen voor een percentageSchellinkhout: te weinig beroepen voor een percentageScherpenzeel: te weinig beroepen voor een percentageScheveningen: te weinig beroepen voor een percentageSchiedam: te weinig beroepen voor een percentageSchin op Geul: te weinig beroepen voor een percentageSchoonhoven: te weinig beroepen voor een percentageSint Jansteen: te weinig beroepen voor een percentageSint-Maartensdijk: te weinig beroepen voor een percentageSlochteren: te weinig beroepen voor een percentageSneek: te weinig beroepen voor een percentageSpanbroek: te weinig beroepen voor een percentageSprang: te weinig beroepen voor een percentageStad Doetinchem: te weinig beroepen voor een percentageStad Hardenberg: te weinig beroepen voor een percentageStaphorst: te weinig beroepen voor een percentageStavenisse: te weinig beroepen voor een percentageStedum: te weinig beroepen voor een percentageSteenbergen: te weinig beroepen voor een percentageSteenwijk: te weinig beroepen voor een percentageTegelen: te weinig beroepen voor een percentageTen Boer: te weinig beroepen voor een percentageTer Apel: te weinig beroepen voor een percentageTerborg: te weinig beroepen voor een percentageTerneuzen: te weinig beroepen voor een percentageTholen: te weinig beroepen voor een percentageThorn: te weinig beroepen voor een percentageUitgeest: te weinig beroepen voor een percentageUithoorn: te weinig beroepen voor een percentageUlrum: te weinig beroepen voor een percentageUtrecht: te weinig beroepen voor een percentageVaals: te weinig beroepen voor een percentageValburg: te weinig beroepen voor een percentageValkenburg: te weinig beroepen voor een percentageVarsseveld: te weinig beroepen voor een percentageVeendam: te weinig beroepen voor een percentageVeere: te weinig beroepen voor een percentageVenlo: te weinig beroepen voor een percentageVenray: te weinig beroepen voor een percentageVlagtwedde: te weinig beroepen voor een percentageVledder: te weinig beroepen voor een percentageVollenhove: te weinig beroepen voor een percentageVoorburg: te weinig beroepen voor een percentageVoorhout: te weinig beroepen voor een percentageVoorschoten: te weinig beroepen voor een percentageVrouwenpolder: te weinig beroepen voor een percentageVuren: te weinig beroepen voor een percentageWarffum: te weinig beroepen voor een percentageWarfhuizen: te weinig beroepen voor een percentageWarmond: te weinig beroepen voor een percentageWarnsveld: te weinig beroepen voor een percentageWaspik: te weinig beroepen voor een percentageWedde: te weinig beroepen voor een percentageWeesp: te weinig beroepen voor een percentageWerkendam: te weinig beroepen voor een percentageWestdorpe: te weinig beroepen voor een percentageWestervoort: te weinig beroepen voor een percentageWestzaan: te weinig beroepen voor een percentageWijhe: te weinig beroepen voor een percentageWildervank: te weinig beroepen voor een percentageWinterswijk: te weinig beroepen voor een percentageWisch: te weinig beroepen voor een percentageWissenkerke: te weinig beroepen voor een percentageWormerveer: te weinig beroepen voor een percentageWoudrichem: te weinig beroepen voor een percentageYerseke: te weinig beroepen voor een percentageZaamslag: te weinig beroepen voor een percentageZaltbommel: te weinig beroepen voor een percentageZandvoort: te weinig beroepen voor een percentageZelhem: te weinig beroepen voor een percentageZoelen: te weinig beroepen voor een percentageZoeterwoude: te weinig beroepen voor een percentageZonnemaire: te weinig beroepen voor een percentageZuidbroek: te weinig beroepen voor een percentageZuidhorn: te weinig beroepen voor een percentageZuidlaren: te weinig beroepen voor een percentageZuidwolde: te weinig beroepen voor een percentageZuilichem: te weinig beroepen voor een percentageZwartsluis: te weinig beroepen voor een percentageEnschede: 0,02%Den HaagAmsterdamLeidenGroningenDeventerArnhemMiddelburgZutphen

Een stip per plaats, groter naarmate een groter deel van de mensen met een beroep daar dit beroep had. Een klein open stipje: het beroep staat er, maar minder dan 10 keer of tussen minder dan 40 beroepen. Klik op een stip om naar die plaats te gaan. De lichte stipjes zijn alle plaatsen waar de akten in deze periode beroepen noemen. Waar ze ontbreken, staan er geen beroepen in de index; dat zegt niets over het werk daar. Kaart: CBS gebiedsindelingen via PDOK (CC-BY 4.0).

  1. Den Haag1,8%
  2. Amsterdam0,65%
  3. Leiden0,62%
  4. Groningen0,51%
  5. Deventer0,46%
  6. Arnhem0,36%
  7. Middelburg0,34%
  8. Zutphen0,3%
  9. Zierikzee0,28%
  10. Leeuwarden0,22%
  11. Bolsward0,16%
  12. Harlingen0,15%

Waar het het meest voorkwam

tot 1850

1850-1889

1890-1929

vanaf 1930

Plaatsen met minstens 40 mannen met een beroep in de periode en het beroep minstens 10 keer: het deel van die mannen.

Families waarin het vaak voorkwam

Families met minstens 300 mannen met een beroep in de akten, vanaf 1811: hoeveel keer zo vaak als gemiddeld hun mannen bediende waren. Tussen haakjes: zoveel van zoveel.

Hoe lees je dit?

Geteld zijn alle keren dat bediende, of een titel met dezelfde HISCO-code, bij iemand op een geboorte-, huwelijks- of overlijdensakte staat. Een vermelding is geen persoon: een vader van acht kinderen staat op acht geboorteakten.

Of een beroep in de index staat, verschilt per archief: sommige archieven namen het beroep (bijna) nooit over. Dan zegt een lege of dunne balk iets over de index, niet over het werk. Bij vrouwen verschilt het nog meer, daarom krijgen zij geen balk.

Titels zijn samengevoegd tot één schrijfwijze (daglooner en dagloner worden dagloner) en in acht groepen gezet volgens de HISCO-indeling. De groepen staan naast elkaar; het is geen rangorde. 'Arbeider' zonder meer is een eigen groep, want de akte zegt niet waar iemand werkte.

Beroepen uit de akten van de archieven, via Open Archieven (persoonsindex CC0). Gecodeerd met HISCO volgens IISG, HSN release 2020.02 (CC BY-SA 4.0).

Alle beroepen